Datawijs met Thijs

Twee goede antwoorden

2026-09-10T09:00:00+02:00

We bouwen dashboards alsof er één juist antwoord uit moet rollen. Maar echte bedrijfsbeslissingen hebben vaak méérdere goede antwoorden, met elk hun eigen prijs.

Neem je serviceorganisatie. Ik kan je in een dashboard precies laten zien hoe vaak je een onderdeel direct uit voorraad kunt leveren, en hoeveel vaker dat lukt als je meer op de plank legt.

Je financieel directeur kijkt naar dezelfde cijfers en ziet iets anders: hoe vaak die voorraad verkocht wordt en hoeveel geld erin vastzit.

Weinig voorraad en af en toe een klant laten wachten. Of veel voorraad, meer kosten, en altijd kunnen leveren. Allebei valide.

Als demand planner bij PACCAR Parts kozen we voor het tweede. Een stilstaande truck kost per uur, dus lag het onderdeel op de plank. Voor een ander bedrijf is dat de verkeerde keuze.

Dus als ik een dashboard bouw voor je serviceorganisatie, dan zegt dat je niet welke kant je op moet. Het laat zien welke kanten er zijn en wat elke kant je kost.

En als je dashboard je nooit een keuze voorlegt, laat het waarschijnlijk maar één kant van de rekening zien.

Notitie van vrijdag 3 juli

2026-07-03T12:00:00+02:00

Ook Fable 5 is nog steeds geen magie. In een uitzonderingssituatie werkte de row-level security, wie welke data mag zien, niet goed in mijn Power BI-model. Dus ik dacht: “Fable 5 is live, die lost dat vast wel even op.”

Fable 5 ging in ieder geval hard aan de slag. Maakte meteen wijzigingen in mijn model, zonder eerst iets te vragen (lang leve --dangerously-skip-permissions), en introduceerde vrolijk een paar nieuwe bugs.

Wat wel werkte: gestructureerd aan het model vragen waarom het niet werkte, met die uitleg zélf de oplossing bedenken, en Claude daarna alle berekeningen laten aanpassen.

De AI voert uit, maar ik hou de regie. Samen zijn we slimmer dan elk apart.

Een getal zonder knop

2026-06-18T14:13:00+02:00

Het wordt deze week weer warm. Ik liep langs de thermostaat en wilde er iets aan doen, puur uit gewoonte. Maar er zit geen knop voor “aangenamer”.

Wat de kamer wél draaglijk maakt: ramen dicht, gordijnen dicht, ventilator aan. Niet het getal op het display, maar de acties eromheen.

Met een salesdashboard werkt het net zo.

“Aantal nieuwe offerteaanvragen” is ook zo'n getal zonder knop. Je accountmanagers staren ernaar in het rood, maar harder kijken verandert het niet.

Wat dat getal wél in beweging brengt, hoort ernaast te staan:

Hoeveel klanten met een oudere machine zijn deze week proactief gebeld? Daar zit je vervangingsvraag.
Hoeveel procent van de leads is binnen 24 uur opgevolgd? Snelheid bepaalt wie aan tafel komt.
In hoeveel gesprekken kwam een écht technisch probleem boven tafel? Koffiedrinken telt niet.

Stuur op die drie, en het getal volgt vanzelf.

Een kloppend cijfer is geen antwoord

2026-06-18T09:19:00+02:00

In 1985 verving Coca-Cola haar recept. New Coke. In blinde smaaktests versloeg het zowel de oude Coke als Pepsi. De cijfers waren glashelder: tweehonderdduizend mensen geproefd en het nieuwe recept won.

Het werd een van de grootste flops uit de merkgeschiedenis. Honderdduizenden klachtbrieven. Binnen een paar maanden stond de oude Coke weer in het schap.

Wat ging er mis? Niks aan de data. De smaaktest klopte gewoon.

Mensen kochten Coca-Cola alleen nooit om de smaak. Ze kochten het om wat het wás. Het merk, de gewoonte, het gevoel. En dat stond in geen enkele smaaktest.

Coke had een perfect kloppend cijfer. En deed er precies het verkeerde mee. Omdat ze de vraag achter het cijfer niet stelden: meten we hier eigenlijk wel waaróm mensen kopen?

Een cijfer dat overtuigend klopt, voelt als een antwoord. En juist daarom is het gevaarlijk.

Tandsteen

2026-05-20T12:04:00+02:00

Je voelt het niet. Je ziet het niet. Je proeft het niet. En toch zit het er. Tandsteen. Geen pijn, geen waarschuwing. Pas als de mondhygiënist erbij komt met het juiste gereedschap, wordt zichtbaar wat er al maandenlang aan het opbouwen was.

Vorige week sprak ik een directeur van een machinebouwer die al meer dan veertig jaar actief is. “Ergens doen we iets goed. Ik weet niet wat. Maar we doen iets goed.”

En dat klopt. Ze hebben het opmerkelijk goed voor elkaar. Voorcalculaties die elke week worden bijgewerkt. Eén stuurdocument waarin elk lopend project staat, met marge, voortgang en risico. Een projectleider die om elf uur 's ochtends een tegenslag boekt, en om twaalf uur is de capaciteitsplanning aangepast.

Wat hij niet ziet, zit ertussen.

Welk type klanten is de afgelopen jaren minder rendabel geworden, ook al voelt elk project op zich nog prima? In welke segmenten zakt de marge stilletjes? Welke combinaties van machinetype en branche presteren bovengemiddeld?

Dat zijn geen projectvragen. En geen marktvragen. Het zijn de patronen ertussen. Onzichtbaar voor de projectleider die zijn eigen project ziet. Onzichtbaar voor de directeur die de markt leest.

Citaat van woensdag 6 mei

2026-05-06T15:47:00+02:00

“We proberen constant van spaghetti asperges te maken.”

Ik kon het niet mooier samenvatten.

Elk maakbedrijf begint met een bord spaghetti. Verkoopdata hier, productiecijfers per werkplek daar, financiën in weer een ander systeem. Trek aan één sliert en de halve berg komt mee.

De reflex is dan altijd dezelfde: meer data erbij. Nóg een rapport. Nóg een export. Alsof een groter bord spaghetti opeens overzichtelijk wordt. Het bord wordt voller. De spaghetti blijft spaghetti.

Asperges maak je door te ordenen én te koppelen. Eén plek waar je sales-opportunities tegen je productiecapaciteit afzet, zodat je weet of je die order over zes weken überhaupt kunt waarmaken. Eén plek waar de voorcalculatie tegen de werkelijkheid van al je projecten staat, zodat je ziet welke marges wegsijpelen en waar.

42

2026-05-01T08:02:00+02:00

Vandaag word ik 42. Het antwoord op het leven, het universum en alles. In The Hitchhiker's Guide to the Galaxy rekent de supercomputer Deep Thought 7,5 miljoen jaar op de ultieme vraag. Er rolt één getal uit: 42.

Juichen. Champagne. Tot iemand vraagt: “Wat was de vraag ook alweer?” Niemand die het nog weet.

Met dashboards werkt het net zo.

We tuigen een BI-traject op, knallen er een halfjaar werk in, en dan staat er een getal op het scherm. Marge: 18,2%.

Maar wat was de vraag? Was het “verdienen we genoeg op dit segment?” Of “is de mix in balans?” Of “zijn we niet stiekem aan het interen op onderhoud?” Drie verschillende vragen. Eén getal. Meestal zonder gebruiksaanwijzing.

En dan komt de klassieker: “Hm, maar wat zegt dit nu eigenlijk?”

Het dashboard is dan grotendeels onschadelijk. Technisch kloppend, keurig samengevat, en toch onbruikbaar als je een beslissing moet nemen.

Een getal zonder vraag is geen antwoord. Het is een cijfer dat om werk vraagt.

Daarom begin ik elk traject andersom: eerst de vraag, dan pas het getal. Anders bouw je een supercomputer die trots “42” zegt, terwijl het MT elkaar aankijkt.

Oh ja, cadeautip voor mijn verjaardag: vis. Een handdoek heb ik al.

Het beste rapport was een vergadering

2026-03-26T14:26:00+01:00

De beste rapportage die ik ooit bouwde was geen rapportage. Het was een vergadering.

Bij een machinebouwer liep de supply chain vast. Bij het reviseren van modules weet je pas welke onderdelen je nodig hebt als je klaar bent met demonteren. Maar inkoop heeft weken nodig om ze te leveren. Gevolg: te veel voorraad van het ene, te weinig van het andere, en dure materialen die onnodig heen en weer worden gesleept.

Ja, ik maakte een analyse van het verbruik van onderdelen en een geautomatiseerd voorstel per onderdeel.

Maar het belangrijkste was een kwartaalgesprek van dertig minuten. Productieplanning, materiaalplanning en engineering samen aan tafel. Welke onderdelen bestellen we altijd mee? Welke op afroep? Kloppen de veiligheidsvoorraden nog?

Eén gesprek. Drie afdelingen. Concrete afspraken. Een vast moment waarop de juiste mensen samen kijken en iets doen.

Data wordt pas waardevol op het moment dat iemand er een beslissing mee neemt. En soms is het beste wat je kunt bouwen niet een scherm, maar een stoel aan tafel.